Historia

Miasto i gmina Brusy są częścią Kaszub i Borów Tucholskich. Od wieków Brusy są ważnym centrum Zaborów - podregionu południowych Kaszub. Mieszkańców tej ziemi zwą Zaborakami Krëbanami. Zabory pojawiają się już w dokumentach książąt pomorskich jako terra Sabor, terra Zaborensis. Powszechnie tłumaczy się tę nazwę jako obszar leżący "za borami" - czyli Borami tucholskimi. Ziemia zaborska swym zasięgiem obejmująca Dziemiany, Leśno, Brusy, Wiele, Karsin, Czersk, Swornegacie, historycznie była częścią Pomorza Gdańskiego. W XII wieku za panowania książąt pomorskich, obszar był podzielony na kasztelanie. Centrum Kasztelanii zaborskiej znajdowało się prawdopodobnie w Leśnie. Za czasów krzyżackich ( 1309 - 1466) Zabory włączono do Komturostwa tucholskiego, które znajdowało się wówczas w Prusach Królewskich. Po wykupieniu przez Krzyżaków pobliskich Kosobud i przeniesieniu tam siedziby administratora ziemi zaborskiej Brusy stały się miejscowością podległą Kosobudom. W 1773 roku utworzono powiat chojnicki, do którego należały Brusy. Po odrodzeniu niepodległej Polski i włączeniu do niej Pomorza ziemia zaborska znalazła się blisko granicy polsko-niemieckiej. W 1945 roku powiat chojnicki włączono do województwa bydgoskiego. Obecnie powiat chojnicki, po reformie administracyjnej w 1999 roku, należy do województwa pomorskiego. Nazwa miejscowości Brusy pochodzi od słowa "brus" - kamień młyński. Przeprowadzone badania wykopaliskowe pozwalają się domyślać się istnienia tu skupiska ludzkiego już w epoce żelaza i brązu. Historia Brus rozpoczyna się w 1351 roku, kiedy to otrzymały one przywilej osadniczy, wystawiony w Tucholi przez tamtejszego komtura Konrada Vullekopa w obecności braci zakonnych, wójta i przedstawicieli rycerstwa. Przez długie lata Brusy pełniły funkcję służebną wobec sąsiednich kosobud, siedziby wójtostwa za czasów krzyżackich. Awans cywilizacyjny Brus w drugiej połowie XIX wieku uzasadniony jest wybudowaniem w 1856 roku drogi bitej oraz linii kolejowej Chojnice - Brusy w 1902 roku. Wieś nabrała charakteru miejskiego i stała się siedziba licznych spółek gospodarczych. Chór i miejscowa biblioteka utwierdzały rodzimą kulturę. Dziewiętnaste stulecie to dla Brus również okres rozbudzania świadomości narodowej i intensywnych działań lokalnych patriotów, przeciwdziałających germanizacji. Centrum miasta z secesyjnymi budynkami i największym na Pomorzu murowanym kościołem pochodzi z tamtego okresu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku Brusy były znaczącym ośrodkiem przetwórstwa leśnego i drzewnego i trzecią pod względem liczby ludności miejscowością w utworzonym powiecie chojnickim. W 1926 roku uruchomiono tu włoską suszarnię grzybów "Dominate" eksportującą całość produkcji za granicę. W styczniu 1988 roku Brusy otrzymały prawa miejskie. Obecnie cała gmina liczy 13 249 mieszkańców. Zaboracy są dumni ze swej małej ojczyzny, tradycji kulturowych i własnej tożsamości. Wyrazem tego jest istnienie jedynego w Polsce Kaszubskiego Liceum Ogólnokształcącego, działalność Młodzieżowego Domu Kultury i słynnego nie tylko w regionie, Kaszubskiego Zespołu Folklorystycznego Krëbane, który jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Folkloru. Gmina Brusy na znacznym obszarze graniczy z Parkiem Narodowym Bory Tucholskie, a jej północną część obejmuje Zaborski Park Krajobrazowy - kraina ptaków, lasów i czystych jezior, wymarzone miejsce dla poszukujących ciszy i spokoju. Pożądanymi kierunkami rozwoju gminy są obecnie turystyka i przemysł rolno-spożywczy, a zwłaszcza przetwórstwo runa leśnego, owoców i warzyw.


Uroczysta Sesja z nadania Praw Miejskich w Brusach

12 Luty 1988r wieś Brusy stała się formalnie Miastem w którym żyło 3864 mieszkańców.

Obecnie w Brusach mieszka 5140 osób (stan na 5.02.2018r.)

Uroczysta sesja inaugurująca działalność władz miejskich,

na której wybrano Naczelnika Waldemara Bruskiego oraz Przewodniczącego Rady Henryka Narlocha

 Na uroczystą sesję przybyli, zastępca przewodniczącego Rady Państwa Kazimierz Barcikowski,

poseł na sejm Zenon Żmudziński, wiceprzewodniczący Rady Krajowej PRON Alfred Baszterda,

przewodniczący WRN Leonard Maciejewski, wojewoda bydgoski Stanisław Kubczak, 

zastępca dowódcy POW gen. Brygady Zdzisław Ostrowski,

zastępca dowódcy Marynarki Wojennej Waldemar Raczkowski.


Brusy wieś 1987r.


HISTORIA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BRUSACH ​​